Belle Epoque

NOWY SERIAL

ŚRODA 21:30

OD 15 LUTEGO

TVN

Nie tylko chocholi taniec, czyli Kraków Wyspiańskiego

Udostępnij Tweetnij Wykop

Leon Schiller pisał o nim tak: „(…)był poetą-dramatykiem, malarzem, rzeźbiarzem i konstruktorem, reżyserem i inscenizatorem, kierownikiem artystycznym teatru i jego ideologiem – w jednej osobie, że zgłębił całą umiejętność teatru i posiadł wszystkie jego rzemiosła, że żył dla teatru, z myślą o teatrze, że wszystko, czego się tknął, na czym oko jego spoczęło, stawało się teatrem, że teatr był dlań jedynym terenem wyżycia się, na jego deskach rozwiązywał najbardziej osobiste sprawy, a sprawy te były zawsze sprawami narodu”. Stanisław Wyspiański. Dramaturg, poeta, malarz, grafik, projektant. Żył 38 lat.

Źródło: Shutterstock.com

Nazywany czwartym wieszczem polskim. Urodził się 15 stycznia 1869 r. w Krakowie, zmarł tam 28 listopada 1907 r. W ostatnich latach życia był schorowany i niedomagający, przez wiele lat cierpiał bowiem na nieuleczalną wówczas kiłę. W 1887 r. studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, później rozpoczął studia malarskie w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie, tej samej, w której dyrektorem był Jan Matejko. Wielki malarz docenił wyróżniający się talent ucznia i zaproponował mu współudział w wykonaniu polichromii w odnawianym Kościele Mariackim. W roku 1900 Wyspiański ożenił się z chłopką Teodorą Teofilą Pytko, mającą nieślubnego syna Teodora, przysposobionego przez artystę. Jeszcze przed ślubem urodzili się ich córka Helena (1895–1971) i syn Mieczysław (1899–1920), a później Stanisław (1901-1967).

Kraków Wyspiańskiego

„Z okien pracowni, którą podnajmowałem, widziałem kopiec Kościuszki. Widok ten postanowiłem utrwalić. Tak powstał w 1905 r. pastel Widok na kopiec w okresie roztopów, rozpoczynając cykl obrazów przedstawiających ten krakowski monument. Niestety w tych latach zarysowywał się coraz drastyczniej tragiczny kontrast pomiędzy gwałtownym rozpędem moich sił twórczych (dramaty Wyzwolenie, Noc listopadowa, Bolesław Śmiały), a opuszczającymi mnie siłami fizycznymi, postępującą wciąż nieuleczalną chorobą. W tych latach powstały liczne liryki, pogłębiałem także moje zainteresowania twórczością Szekspira i Homera”.

Warto wybrać się na wycieczkę po miejscach bliskich Wyspiańskiemu w Krakowie. Trasę można rozpocząć od Domu Długosza, położonego przy ul. Kanoniczej 25. To tu od 1873 r. swoją pracownię miał Franciszek Wyspiański, ojciec Stanisława. Mieszkanie w domu położonym w sąsiedztwie Wawelu i przepiękny widok na wzgórze mocno odcisnęły się w twórczości Stanisława.

Idąc dalej, można zajrzeć pod adres Rynek Główny 10 do zainspirowanej największym dziełem Wyspiańskiego restauracji Wesele. Właściciele serwują dania kuchni polskiej, jednak charakteryzuje je oryginalny sposób podania. Magiczny wystrój i klimat tworzą „malowane wieńce i bukiety polnych kwiatów, haftowane zazdrostki i poduchy na ozdobnych lożach, bukiety świeżych kwiatów, zabytkowe akcenty w postaci fresków czy też malowanych drewnianych sklepień”.

Przed budynkiem Muzeum Narodowego przy al. 3 Maja 1 znajduje się pomnik Stanisława Wyspiańskiego. Na granitowym cokole, który osiąga wysokość 1 metra, „jakby w chocholim tańcu, tworząc korowód, zastygła grupa spiżowych postaci z dramatów Wyspiańskiego: Jasiek, Żyd, Chochoł, Stańczyk i Isia z Wesela, Stary Wiarus z Warszawianki, Pallas Atena z Nocy Listopadowej otaczają kolumnę, na której stoi Stanisław Wyspiański zamyślony w charakterystycznej młodopolskiej pelerynie”.

Trasę śladami Wyspiańskiego kończy kościół Na Skałce. To tu w Krypcie Zasłużonych spoczęło ciało Wyspiańskiego. „Zgotowano artyście pogrzeb iście królewski, żegnany tłumnie przez przedstawicieli wszystkich stanów i z różnych stron ziem polskich, rozdzwoniły się dzwony wszystkich krakowskich kościołów, z wawelskim Zygmuntem na czele”.
Wyspiański w Krakowie pozostawił swoje witraże. Można je podziwiać w Muzeum Narodowym oraz w kościele św. Franciszka z Asyżu. Najbardziej znanym, który każdy miłośnik sztuki Wyspiańskiego musi zobaczyć, jest „Bóg Ojciec – Stań się”, który budzi zachwyt niezmiennie od 100 lat. Znajduje się u franciszkanów przy placu Wszystkich Świętych 5. Witraż zajmuje ważne miejsce w świątyni. Znajduje się nad głównym wejściem i przedstawia Boga w momencie stwarzania świata. Przedstawiony jest moment oddzielania jasności od ciemności i powoływania wody z niebytu. Niesamowitości dziełu nadaje ułożenie na odwrót, przez co patrząc od wnętrza kościoła, można zaobserwować uniesioną w górę lewą rękę Stwórcy.

Wyspiański to niewątpliwie wizytówka Krakowa, dlatego warto udać się śladami wieszcza, który mocno wpłynął na polską kulturę. Podróż ta będzie stanowić źródło doznań estetycznych i wprowadzi w magiczny klimat historii i cudowną atmosferę Krakowa. Dawną stolicę polski możemy podziwiać w najnowszym serialu „Belle Epoque”. Zadbano o jak najwierniejsze oddanie magii tego miasta na przełomie XIX i XX wieku, dzięki czemu jeszcze łatwiej nam zrozumieć jego wyjątkowy urok.

Anna Wójtowicz